Στο Ταλίν ξεκίνησε στις 4 Φεβρουαρίου 2026 η εξέταση από το Ανώτατο Δικαστήριο της Εσθονίας της προσφυγής του Προέδρου της χώρας, Άλαρ Κάρις, με αντικείμενο τη συνταγματικότητα τροπολογιών στον Νόμο περί Εκκλησιών και Ενοριών. Οι τροπολογίες περιορίζουν τις σχέσεις θρησκευτικών οργανώσεων με ξένα πνευματικά κέντρα και υποχρεώνουν την Εσθονική Χριστιανική Ορθόδοξη Εκκλησία να διακόψει τους δεσμούς της με το Πατριαρχείο Μόσχας. Η απόφαση αναμένεται προς τα τέλη Μαρτίου, σύμφωνα με ανακοίνωση της Εκκλησίας.

Οι επίμαχες ρυθμίσεις εγκρίθηκαν από το κοινοβούλιο, το Ριγκικόγκου, το φθινόπωρο του 2025, έπειτα από επανειλημμένες προσπάθειες και προηγούμενες αρνήσεις του Προέδρου να τις υπογράψει. Ο Άλαρ Κάρις υποστηρίζει ότι οι νέοι κανόνες επιβάλλουν δυσανάλογους περιορισμούς στην ελευθερία θρησκεύματος και την ελευθερία του συνεταιρίζεσθαι, όπως κατοχυρώνονται στο Σύνταγμα της Εσθονίας. Κατά την άποψή του, η απαγόρευση «επικίνδυνων δεσμών» με ξένα θρησκευτικά κέντρα διατυπώνεται με υπερβολικά γενικό και ασαφή τρόπο, γεγονός που θα μπορούσε να οδηγήσει σε αυθαίρετη εφαρμογή.

Κατά τη δημόσια ακρόαση, τις θέσεις τους παρουσίασαν η κυβέρνηση, το κοινοβούλιο, καθώς και οι θρησκευτικές οργανώσεις που επηρεάζονται από τον νόμο, μεταξύ των οποίων η Εσθονική Ορθόδοξη Εκκλησία και η σταυροπηγιακή μονή Πιουχτίτσα. Εκπρόσωποι της Εκκλησίας τόνισαν ότι ο νόμος στρέφεται ουσιαστικά εναντίον της λόγω της κανονικής της σχέσης με το Πατριαρχείο Μόσχας και ότι απαιτεί αλλαγή εκκλησιαστικής υπαγωγής, κάτι που, όπως ανέφεραν, υπερβαίνει τις αρμοδιότητες του κράτους.

Οι αρχές, από την πλευρά τους, επιμένουν ότι σκοπός του νόμου είναι η προστασία της εθνικής ασφάλειας και η αποτροπή εξωτερικής επιρροής στις θρησκευτικές ενώσεις της χώρας. Σύμφωνα με την κυβέρνηση, δεν πρόκειται για παρέμβαση σε ζητήματα πίστης, αλλά για τον τερματισμό οικονομικών, διοικητικών και άλλων μορφών εξάρτησης από ξένα κέντρα που ενδέχεται να απειλούν την κρατική κυριαρχία.

Το τμήμα συνταγματικού ελέγχου του Ανώτατου Δικαστηρίου επισήμανε την ύπαρξη ουσιωδών διαφωνιών στην υπόθεση, ιδίως ως προς τη νομική σαφήνεια και την αναλογικότητα των περιορισμών. Ως αποτέλεσμα, αποφασίστηκε η παραπομπή της υπόθεσης στην ολομέλεια του Δικαστηρίου, στην οποία συμμετέχουν και οι 19 δικαστές.

Ο νόμος προβλέπει ότι οι θρησκευτικές οργανώσεις οφείλουν να τροποποιήσουν τα καταστατικά τους και τη διοικητική τους δομή, εφόσον υπάγονται σε ξένα κέντρα που χαρακτηρίζονται επικίνδυνα για το κράτος. Σε αντίθετη περίπτωση, είναι δυνατόν να κινηθούν δικαστικές διαδικασίες, ακόμη και να επιβληθεί η αναγκαστική παύση της δραστηριότητάς τους.

Η ένταση γύρω από την Εσθονική Ορθόδοξη Εκκλησία κλιμακώθηκε τον Μάιο του 2024, όταν το κοινοβούλιο της Εσθονίας χαρακτήρισε τη Ρωσική Ορθόδοξη Εκκλησία θεσμό που υποστηρίζει τη ρωσική στρατιωτική επιχείρηση στην Ουκρανία. Αργότερα, ο τότε υπουργός Εσωτερικών Λάουρι Λεανεμέτς δήλωσε ότι αναμένει τη διακοπή των σχέσεων μεταξύ της Εσθονικής Ορθόδοξης Εκκλησίας του Πατριαρχείου Μόσχας και της Ρωσικής Εκκλησίας, καθώς και την καταδίκη της δράσης του Πατριαρχείου Μόσχας ως αιρετικής. Υπό την πίεση των αρχών, ο μητροπολίτης Ταλίν Ευγένιος αναγκάστηκε να εγκαταλείψει την επαρχία και να μεταβεί στη Ρωσία, καθώς δεν ανανεώθηκε η άδεια παραμονής του. Εκπρόσωποι της Εσθονικής Ορθόδοξης Εκκλησίας έχουν απευθυνθεί στα Ηνωμένα Έθνη καταγγέλλοντας παραβιάσεις των δικαιωμάτων των πιστών, ενώ στήριξη προς την Εκκλησία έχει εκφραστεί επανειλημμένα από εκπροσώπους Τοπικών Ορθόδοξων Εκκλησιών σε όλο τον κόσμο.