Στη Βόρεια Μακεδονία αναζωπυρώθηκε η δημόσια συζήτηση σχετικά με τον ρόλο της θρησκευτικής και ηθικής αγωγής στο δημόσιο σχολείο, έπειτα από πρόταση της Κρατικής Επιτροπής Σχέσεων με Θρησκευτικές Κοινότητες να επανέλθουν τα σχετικά μαθήματα στο καθεστώς «υποχρεωτικών κατ’ επιλογή».

Η νέα αυτή συζήτηση συνέπεσε με τον εορτασμό του Αγίου Κλήμεντος της Οχρίδας, μεγάλου φωτιστή των Σλάβων και θεμελιωτή της εκκλησιαστικής παράδοσης της περιοχής. Ο δρ. Ίλτσε Μίτσεφσκι-Ίγκνατ, αναπληρωτής κοσμήτορας της Ορθόδοξης Θεολογικής Σχολής «Άγιος Κλήμης Οχρίδας», υπογράμμισε σε συνέντευξή του ότι ο Άγιος Κλήμης «έχτιζε όχι μόνο ναούς, αλλά και την Εκκλησία στις καρδιές των ανθρώπων», επισημαίνοντας πως το ζήτημα της ηθικής και πνευματικής διαπαιδαγώγησης των νέων παραμένει εξίσου επίκαιρο σήμερα.

Η Κρατική Επιτροπή πρότεινε την ενοποίηση ενός κύκλου μαθημάτων: «Ηθική», «Ηθική των Θρησκειών» και «Πολιτιστική και Θρησκευτική Κληρονομιά». Σύμφωνα με το σχέδιο, στις μικρές τάξεις θα διδάσκονται βασικές αρχές ηθικής, ψυχολογίας και πολιτισμού, στην 6η τάξη θα εισάγεται η «Ηθική των Θρησκειών» από ειδικευμένους θεολόγους, στην 7η τάξη η «Πολιτιστική και Θρησκευτική Κληρονομιά», ενώ στο λύκειο η ύλη θα εμβαθύνει σε ηθική, ψυχολογία και κοινωνιολογία. Το μάθημα προτείνεται να είναι υποχρεωτικό κατ’ επιλογή και στην τελευταία τάξη πλήρως υποχρεωτικό.

Την πρόταση υποστηρίζουν όλες οι αναγνωρισμένες θρησκευτικές κοινότητες της χώρας: η Μακεδονική Ορθόδοξη Εκκλησία – Αρχιεπισκοπή Οχρίδας, η Καθολική Εκκλησία, η Ισλαμική Κοινότητα, η Ευαγγελική Εκκλησία και η Εβραϊκή Κοινότητα. Σύμφωνα με μακεδονικά ΜΜΕ, το υπουργείο Παιδείας έχει ήδη λάβει την εισήγηση και προετοιμάζει συναντήσεις με όλους τους εμπλεκόμενους φορείς.

Μέχρι το 2021, το μάθημα «Ηθική των Θρησκειών» ήταν υποχρεωτικό κατ’ επιλογή, όμως μεταφέρθηκε στην κατηγορία των προαιρετικών, όπως και σκακιού, με αποτέλεσμα πολλά σχολεία να διακόψουν τη διδασκαλία λόγω χαμηλής συμμετοχής, αφήνοντας παράλληλα πολλούς θεολόγους χωρίς σταθερή εργασία.

Κατά τον δρ. Μίτσεφσκι-Ίγκνατ, αυτή η αλλαγή οδήγησε σε πτώση του επιπέδου ηθικής αγωγής των μαθητών: «Το μάθημα καλλιεργεί κριτική σκέψη, σεβασμό και κουλτούρα διαλόγου — αρετές κρίσιμες σε περιόδους πόλωσης», σημείωσε.

Η συζήτηση έφερε στο προσκήνιο και το ζήτημα της κοσμικότητας του κράτους. Αντίπαλοι της πρότασης φοβούνται ότι η επαναφορά των μαθημάτων μπορεί να οδηγήσει σε έμμεσο ομολογιακό χαρακτήρα. Νομικοί και θρησκευτικοί εκπρόσωποι, ωστόσο, τονίζουν ότι δεν πρόκειται για θεολογική κατήχηση: όλα τα μαθήματα θα εποπτεύονται από το υπουργείο Παιδείας και το περιεχόμενό τους θα ευθυγραμμίζεται με τα κρατικά πρότυπα.

Θεολόγοι υποστηρίζουν ότι η ενίσχυση του μαθήματος θα βοηθήσει στην καλλιέργεια ηθικών σταθερών στους νέους. «Η κοινωνία έχει ανάγκη από σεβασμό, καλοσύνη και υπευθυνότητα — αξίες που η Εκκλησία διδάσκει εδώ και αιώνες», δήλωσε ο π. Μπόμπαν Μίτεβσκι, εκπρόσωπος της Ένωσης Καθηγητών «Ηθική των Θρησκειών».