Οι αρμενικές αρχές παρουσίασαν σχέδιο μεταρρύθμισης της Αρμενικής Αποστολικής Εκκλησίας, το οποίο προβλέπει, μεταξύ άλλων, την απομάκρυνση του Καθολικού Πάντων των Αρμενίων Γκαρεγκίν Β΄ και την εκλογή νέου επικεφαλής της Εκκλησίας. Το Πρωτοθρόνιο του Αγίου Ετσμιατζίν χαρακτήρισε την έκθεση που δημοσίευσε η κυβέρνηση παράνομη κρατική παρέμβαση στις εσωτερικές υποθέσεις της Εκκλησίας.

Το έγγραφο, με τίτλο «Για την κρίση στην Αρμενική Εκκλησία», εκπονήθηκε από το γραφείο του πρωθυπουργού Νικόλ Πασινιάν. Η έκθεση αποτελείται από 74 σελίδες και περιλαμβάνει επικρίσεις για τη δραστηριότητα του Γκαρεγκίν Β΄ και της εκκλησιαστικής ηγεσίας, σύμφωνα με το ρωσικό πρακτορείο TASS.

Οι αρχές κατηγορούν τον καθολικό, μεταξύ άλλων, για παραβιάσεις της εκκλησιαστικής πειθαρχίας, για μη λήψη μέτρων σε βάρος ορισμένων κληρικών, για τη μη σύγκληση Εθνικοεκκλησιαστικής Συνόδου επί σειρά ετών, καθώς και για τη δημιουργία, όπως υποστηρίζεται στην έκθεση, ενός κλειστού συστήματος διοίκησης και πολιτικής δράσης.

Η έκθεση περιλαμβάνει επίσης ισχυρισμούς ότι ο Γκαρεγκίν Β΄ παραβίασε τον όρκο αγαμίας του. Ως επιχειρήματα, οι συντάκτες επικαλούνται δημοσιεύματα αρμενικών μέσων ενημέρωσης και δηλώσεις ορισμένων εκπροσώπων του κλήρου. Ο ίδιος ο καθολικός έχει αρνηθεί τις κατηγορίες.

Οι συντάκτες του εγγράφου προτείνουν την εφαρμογή της μεταρρύθμισης σε διάφορα στάδια. Αρχικά προβλέπεται η συγκρότηση ομάδας συντονισμού, με επόμενο στόχο την απομάκρυνση του Γκαρεγκίν Β΄ και τον διορισμό τοποτηρητή. Στη συνέχεια σχεδιάζεται η σύγκληση Εθνικοεκκλησιαστικής Συνόδου, η οποία θα εγκρίνει τις μεταρρυθμίσεις και θα διεξαγάγει την εκλογή νέου καθολικού.

Το Πρωτοθρόνιο του Αγίου Ετσμιατζίν αντέδρασε με έντονη κριτική στην έκθεση. Η Εκκλησία υποστήριξε ότι το έγγραφο βασίζεται σε κατηγορίες και δημοσιεύματα των μέσων ενημέρωσης και των κοινωνικών δικτύων, ενώ η εκπόνησή του συνιστά παρέμβαση του κράτους στην εσωτερική ζωή μιας θρησκευτικής οργάνωσης.

Στο Ετσμιατζίν η «έκθεση» χαρακτηρίστηκε «αντισυνταγματική, αντικανονική και παράνομη». Η Εκκλησία κατηγόρησε επίσης τις αρχές ότι επιχειρούν να ασκήσουν πολιτική πίεση στον κλήρο και στον Καθολικό Πάντων των Αρμενίων.

Εκπρόσωποι του Ετσμιατζίν τόνισαν ότι τα ζητήματα που αφορούν την εσωτερική οργάνωση και τη μεταρρύθμιση της Εκκλησίας πρέπει να αποφασίζονται αποκλειστικά από τα ανώτατα κανονικά όργανά της και όχι από κρατικούς θεσμούς.

Η Εκκλησία κάλεσε τις αρχές να σταματήσουν τη δίωξη του κλήρου και του Γκαρεγκίν Β΄, να τηρήσουν το Σύνταγμα της Αρμενίας και το διεθνές δίκαιο, να εγγυηθούν την ελευθερία συνείδησης και θρησκευτικής πίστης και να εγκαταλείψουν τις τελεσιγραφικές απαιτήσεις. Αντ’ αυτού, το Ετσμιατζίν πρότεινε την επίλυση των υφιστάμενων αντιθέσεων μέσω διαλόγου.

Η δημοσίευση της έκθεσης πραγματοποιείται ενώ βρίσκεται σε εξέλιξη ποινική υπόθεση σε βάρος του Γκαρεγκίν Β΄ και έξι επισκόπων. Τον Φεβρουάριο του 2026, η εισαγγελία της Αρμενίας ξεκίνησε διαδικασία που συνδέεται με την εκτέλεση δικαστικής απόφασης σε διαμάχη σχετικά με τον ηγούμενο της επισκοπής Μασιάτσοτν. Τον Ιούλιο, το κατηγορητήριο διαβιβάστηκε στο δικαστήριο.

Η σύγκρουση μεταξύ των αρχών και της Εκκλησίας κλιμακώθηκε μετά το 2020, όταν το Ετσμιατζίν κάλεσε τον Πασινιάν να παραιτηθεί, επικρίνοντας την πολιτική του μετά τα πολεμικά γεγονότα γύρω από το Ναγκόρνο-Καραμπάχ.

Έτσι, η διαμάχη γύρω από τον Γκαρεγκίν Β΄ δεν περιορίζεται πλέον στην ποινική διαδικασία, αλλά συνοδεύεται και από δημόσια συζήτηση για το μέλλον της εκκλησιαστικής διοίκησης. Οι αρχές επιμένουν στην ανάγκη μεταρρυθμίσεων, ενώ η ηγεσία της Αρμενικής Αποστολικής Εκκλησίας θεωρεί τις προτεινόμενες αλλαγές απόπειρα κρατικής παρέμβασης στη λειτουργία της.