Στην αποκατάσταση της ιστορικής Μονής Σεμοκμέντι (She mokmedi), στην περιοχή Γκουρία της νοτιοδυτικής Γεωργίας, προχωρά η Εθνική Υπηρεσία Προστασίας της Πολιτιστικής Κληρονομιάς της χώρας. Το μοναστηριακό συγκρότημα, το οποίο έχει χαρακτηριστεί μνημείο εθνικής σημασίας, συνδέεται άμεσα με την εκκλησιαστική διακονία του μακαριστού Καθολικού-Πατριάρχη πάσης Γεωργίας Ηλία Β΄.

Σύμφωνα με ανακοίνωση της αρμόδιας υπηρεσίας, το έργο αποκατάστασης περιλαμβάνει την ενίσχυση της λιθοδομής, τη συντήρηση των τοιχογραφιών, την πλήρη αντικατάσταση της στέγης και την εγκατάσταση συστήματος αποστράγγισης των υδάτων.

Πριν από την έναρξη των εργασιών πραγματοποιήθηκαν αρχιτεκτονικές, μηχανικές και στατικές μελέτες, προκειμένου να αξιολογηθεί η κατάσταση των κτηρίων και να προσδιοριστούν οι κατάλληλες μέθοδοι συντήρησης και αποκατάστασης.

Τις λεπτομέρειες του έργου παρουσίασαν στους εκπροσώπους των τοπικών αρχών η πρώτη αναπληρώτρια γενική διευθύντρια της Εθνικής Υπηρεσίας Προστασίας της Πολιτιστικής Κληρονομιάς της Γεωργίας, Τέα Ονιάνι, και ο επικεφαλής της εταιρείας που εκπόνησε τη σχετική μελέτη, Γκουράμ Σουτίτζε.

Η ιστορική και εκκλησιαστική σημασία της Μονής

Το μοναστηριακό συγκρότημα της Σεμοκμέντι αποτελείται από δύο ναούς, ένα καμπαναριό και πέτρινο περίβολο. Τα σημαντικότερα κτίσματά του είναι η τρίκλιτη βασιλική του Σωτήρος, που χρονολογείται μεταξύ του 12ου και του 14ου αιώνα, και ο ναός της Ζαρζμά, αφιερωμένος στη Μεταμόρφωση του Σωτήρος, ο οποίος οικοδομήθηκε τον 16ο αιώνα.

Η Μονή ιδρύθηκε τον 15ο αιώνα και για αρκετούς αιώνες αποτέλεσε επισκοπική έδρα, καθώς και τόπο ταφής της ηγεμονικής οικογένειας Γκουριέλι.

Η σημασία της για την Ορθόδοξη Εκκλησία της Γεωργίας είναι ιδιαίτερα μεγάλη, καθώς εκεί ξεκίνησε η αρχιερατική διακονία του Καθολικού-Πατριάρχη Ηλία Β΄. Συγκεκριμένα, από το 1963 έως το 1967 υπηρέτησε ως Επίσκοπος Σεμοκμεντίου, πριν αναλάβει μεταγενέστερα την ηγεσία της Εκκλησίας της Γεωργίας.

Σήμερα, η Μονή εξακολουθεί να διαδραματίζει σημαντικό διοικητικό και εκκλησιαστικό ρόλο, καθώς αποτελεί κέντρο συντονισμού των ορθόδοξων ενοριών τριών δήμων της περιοχής Γκουρία.

Ένας πολύτιμος θησαυρός της γεωργιανής εκκλησιαστικής παράδοσης

Κατά τον 16ο έως τον 18ο αιώνα, η Μονή Σεμοκμέντι φιλοξενούσε μία από τις σημαντικές συλλογές εκκλησιαστικών κειμηλίων, εικόνων, χειρογράφων και άλλων πολύτιμων αντικειμένων, τα οποία είχαν συγκεντρωθεί από διάφορα μοναστήρια της Γεωργίας.

Ιδιαίτερη θέση ανάμεσα στους θησαυρούς της κατείχε η ιστορική εικόνα της Μεταμορφώσεως του Κυρίου, που χρονολογείται στον 9ο αιώνα. Η εικόνα μεταφέρθηκε στον ναό της Ζαρζμά από την ομώνυμη Μονή της περιοχής Σαμτσχέ, μετά την κατάληψη της περιοχής από τους Οθωμανούς. Ο ναός της Ζαρζμά οικοδομήθηκε στα τέλη της δεκαετίας του 1570, με εντολή του ηγεμόνα Βαχτάνγκ Α΄ Γκουριέλι.

Η Μονή γνώρισε δύσκολες περιόδους στις αρχές του 19ου αιώνα. Το 1820 υπέστη ζημιές κατά τη διάρκεια εξέγερσης εναντίον της Ρωσικής Αυτοκρατορίας, ενώ αργότερα λεηλατήθηκε επανειλημμένα, με αποτέλεσμα να χαθεί σημαντικό μέρος των εκκλησιαστικών θησαυρών της.

Το ενδιαφέρον των ερευνητών για το μνημείο ενισχύθηκε κατά τον 19ο αιώνα. Την πρώτη επιστημονική περιγραφή της συλλογής του συνέταξε ο ιστορικός Ντμίτρι Μπακράντζε, ο οποίος επισκέφθηκε τη Μονή το 1873. Το 1889, ο Ρώσος βυζαντινολόγος Νικόδημος Κοντάκοφ κατέγραψε τα κειμήλια που είχαν διασωθεί.

Από το 1924, το μεγαλύτερο μέρος των αντικειμένων που επέζησαν από τις λεηλασίες φυλάσσεται στις συλλογές του Εθνικού Μουσείου της Γεωργίας.

Η επικείμενη αποκατάσταση της Μονής Σεμοκμέντι αναμένεται να συμβάλει στη διαφύλαξη ενός σημαντικού μνημείου της γεωργιανής ορθόδοξης παράδοσης, το οποίο συνδέει την πολυαιώνια εκκλησιαστική ιστορία της χώρας με την προσωπική πορεία του Πατριάρχη Ηλία Β΄.