Ο δίκαιος Φιλάρετος ο Ελεήμων, ο γιος του Γεωργίου και της Άννας, που μεγάλωσε με ευσέβεια και φόβο Θεού, έζησε τον 8ο αιώνα στο χωριό Αμνί στην περιοχή της Παφλαγονίας (Μικρά Ασία). Η σύζυγός του, η Θεοζβά, ήταν από πλούσια και ευγενή οικογένεια, και είχαν παιδιά: έναν γιο, τον Ιωάννη, και κόρες, την Υπατία και την Ευανθία.
Ο Φιλάρετ ήταν πλούσιος και ευγενής ευγενής, αλλά ο πλούτος του δεν τον ευχαριστούσε. Γνωρίζοντας πόσοι άνθρωποι υποφέρουν από τη φτώχεια, υπενθύμισε τα λόγια του Σωτήρα για την τελευταία κρίση και για "αυτά τα μικρά" (Mt.25: 40), τα λόγια του Αποστόλου ότι όταν ένα άτομο πεθαίνει, δεν παίρνει τίποτα μακριά από τον κόσμο (1 Τιμ.6: 7), οι γραμμές του βασιλιά Δαβίδ για την ανταμοιβή των δικαίων (Ψαλμ.36:25). Και ο Φιλάρετ έγινε διάσημος για την αγάπη του για τη φτώχεια.
Μια μέρα, οι Ισμαηλίτες (Άραβες) επιτέθηκαν στην Παφλαγονία, κατέστρεψαν τη χώρα και λεηλάτησαν την περιουσία του Φιλάρετ. Έχει ακόμα 2 βόδια, μια αγελάδα, αρκετές κυψέλες και ένα σπίτι. Αλλά σταδιακά μοίρασε αυτό το τελευταίο στους φτωχούς. Σταθερά και ταπεινά έφερε τις κατηγορίες της συζύγου του και τη γελοιοποίηση των παιδιών του. "Εννοώ στις κρυψώνες που είναι άγνωστες σε εσάς, τέτοιος πλούτος και τέτοιοι θησαυροί", απάντησε στην οικογένειά του, "που θα πάρετε, ακόμα κι αν ζείτε εκατό χρόνια χωρίς εργασία και χωρίς να νοιάζεστε για τίποτα".
Και ο Κύριος αντάμειψε τον Φιλάρετ για το έλεός Του: όταν δόθηκε το τελευταίο μέτρο σιταριού, ο παλιός του φίλος του έστειλε σαράντα μέτρα και αφού έδωσε στον ζητιάνο ζεστά ρούχα, ο πλούτος του επέστρεψε.
Εκείνη την εποχή, η Βυζαντινή Αυτοκράτειρα Ιρίνα (797-802) αναζητούσε νύφη για τον γιο της, Κωνσταντίνο ΣΤ, και γι ' αυτό έστειλε απεσταλμένους σε όλη την αυτοκρατορία. Οι πρεσβευτές δεν πέρασαν ούτε την αμνηστία. Όταν ο Φιλάρετ και ο Φέοζβα ανακάλυψαν ότι οι υψηλότεροι καλεσμένοι επρόκειτο να επισκεφθούν το σπίτι τους, ο Φιλάρετ ήταν πολύ χαρούμενος και ο Φέοζβα λυπήθηκε: δεν υπήρχε καθόλου φαγητό στο σπίτι και δεν υπήρχε τίποτα να σκεφτεί για το σωστό φαγητό. Αλλά ο Φιλάρετ διέταξε τη γυναίκα του να καθαρίσει καλά το σπίτι. Οι γείτονες, έχοντας μάθει ότι οι βασιλικοί απεσταλμένοι αναμενόταν, έφεραν τα πάντα σε αφθονία για μια πλούσια γιορτή. Οι πρέσβεις επέλεξαν την εγγονή του Φιλάρετ Μαρία για την βασιλική προβολή μαζί με 10 όμορφα κορίτσια. Η Μαρία ξεπέρασε τους αντιπάλους της με καλοσύνη και σεμνότητα και έγινε βασίλισσα και ο Κωνσταντίνος Πορφυρογέννητος προικίστηκε γενναιόδωρα τον Φιλάρετ. Έτσι επέστρεψε η φήμη και η περιουσία του Φιλάρετ. Αλλά, όπως και πριν, ο Άγιος ζητιάνος μοίραζε γενναιόδωρα ελεημοσύνη και κανόνισε γεύματα για τους φτωχούς, και ο ίδιος τους σερβίριζε κατά τη διάρκεια αυτών των γευμάτων. Όλοι θαύμασαν την ταπεινοφροσύνη του Φιλάρετ και είπαν:"αλήθεια, αυτός ο άνθρωπος είναι όλος του Θεού, ένας αληθινός μαθητής του Χριστού".
Διέταξε έναν υπηρέτη να φτιάξει τρία κουτιά και να τα γεμίσει ξεχωριστά με χρυσά, ασημένια και χάλκινα νομίσματα: από το πρώτο, οι πολύ φτωχοί έλαβαν ελεημοσύνη, από το δεύτερο – εκείνους που είχαν χάσει τα μέσα τους και από το τρίτο – εκείνους που υποκριτικά εκβίαζαν χρήματα.
Έτσι, αγνοώντας τις τιμές, ο ευλογημένος γέροντας έφτασε στην ηλικία των 90 ετών με ταπεινότητα και αγάπη για τη φτώχεια. Προβλέποντας τον θάνατό του, πήγε στη Μονή Ροδόλφια στην Κωνσταντινούπολη, όπου διένειμε ό, τι είχε μαζί του για μοναστικές ανάγκες και στους φτωχούς. Καλώντας τους συγγενείς του, τους έδωσε οδηγίες για την αγάπη της φτώχειας και της μη κτητικότητας και αναπαύθηκε ειρηνικά στον Θεό. Πέθανε το 792 και θάφτηκε στο μοναστήρι της αυλής του Ροδόλφου στην Κωνσταντινούπολη.
Η αγιότητα του δίκαιου Φιλάρετ επιβεβαιώθηκε από ένα θαύμα που έγινε μετά το θάνατό του. Όταν το σώμα του Αγίου μεταφερόταν στον τόπο ταφής, ένας άνδρας που είχε δαιμονιστεί άρπαξε το φέρετρο και ακολούθησε την νεκρική πομπή. Ένας δαιμονικός θεραπεύτηκε στο νεκροταφείο: ο δαίμονας χτύπησε τον άνθρωπο στο έδαφος και βγήκε από αυτό. Πολλά άλλα θαύματα και θεραπείες έγιναν στον τάφο του Αγίου.
Μετά το θάνατο του δίκαιου Φιλάρετ, η σύζυγός του Θεόζβα εργάστηκε για την αποκατάσταση μοναστηριών και ναών στην Παφλαγονία, που καταστράφηκαν κατά τη διάρκεια ξένων εισβολών.