Οι ασημένιοι Άγιοι Κοσμάς και Δαμιανός ήταν αδέρφια. Η πατρίδα τους είναι η Ασία. Αυτό ήταν το όνομα ενός τμήματος της Μικράς Ασίας στην αρχαιότητα. Δεν είναι γνωστή ούτε η ώρα της γέννησής τους ούτε η ώρα του θανάτου τους. Αυτό που είναι βέβαιο είναι ότι έζησαν το αργότερο τον τέταρτο αιώνα. Αυτό είναι απαραίτητο να το σκεφτούμε, πρώτον, επειδή στο πρώτο μισό του πέμπτου αιώνα, υπό τον αυτοκράτορα Θεοδόσιο τον νεότερο, χτίστηκαν Ιεροί Ναοί στο όνομά τους, και δεύτερον, επειδή οι κόπτες, που χωρίστηκαν από την Ορθοδοξία από τη Σύνοδο της Χαλκηδόνας (431), τους αναγνωρίζουν ως αγίους, ενώ εκείνοι που έζησαν μετά δεν δέχονται πια Αγίους.
Ο πατέρας τους ήταν Έλληνας και ειδωλολάτρης, και η μητέρα τους ήταν Χριστιανή με το όνομα Θεοδωτία. Σε νεαρή ηλικία, έχασαν τον γονέα τους, αλλά αυτό εξυπηρετούσε την ευτυχία τους. Η μητέρα θα μπορούσε να αναλάβει την ανατροφή των παιδιών πιο ελεύθερα. Αφού αποφάσισε να παραμείνει χήρα για το υπόλοιπο της ζωής της, εκπλήρωσε με ζήλο τον χριστιανικό νόμο.αποκηρύσσοντας όλες τις χαρές της ζωής, νοιαζόταν μόνο να ευχαριστήσει τον Κύριο. Με μια λέξη, ήταν μια αληθινή χήρα, όπως επαινεί ο απόστολος Παύλος: μια αληθινή χήρα και απομονωμένη, εμπιστευόμενη στον Θεό και τηρώντας προσευχές και ικεσίες μέρα και νύχτα (1 Τιμ.5:5).
Ως εκ τούτου, η ιερή εκκλησία την αγιοποίησε, την ονόμασε σεβάσμια και την τιμά μαζί με τα παιδιά της. Μπορεί κανείς να καταλάβει τι είδους ανατροφή έλαβαν τα παιδιά υπό την καθοδήγηση μιας τέτοιας μητέρας. Από την παιδική της ηλικία, προσπάθησε να τους ενσταλάξει τον φόβο του Θεού και την αγάπη της αρετής. Και μόλις τα παιδιά άρχισαν να ενηλικιώνονται, τα έστειλε σε έναν Θεοσεβούμενο σύζυγο για να διδάξει γραμματισμό. Εδώ, φυσικά, η κύρια επιστήμη ήταν οι θεϊκές Γραφές, αλλά ταυτόχρονα, οδηγούμενοι από την αγάπη τους για την ανθρωπότητα που υποφέρει, σπούδασαν ιατρική επιστήμη και έμαθαν τις θεραπευτικές ιδιότητες των βοτάνων και των φυτών.
Ο Κύριος ευλόγησε τις καλές προθέσεις τους και τους έδωσε μια ιδιαίτερη χάρη – το δώρο των θεραπειών και των θαυμάτων. Οι ασθένειες σταμάτησαν μόλις ο Κοσμά και ο Δαμιανός άρχισαν να θεραπεύονται. Αυτό, φυσικά, προσέλκυσε πολλούς ασθενείς όλων των ειδών σε αυτούς.
Οι τυφλοί, οι κουτσοί, οι παράλυτοι και οι δαιμονισμένοι περικύκλωσαν τους θαυματουργούς. Αλλά οι άγιοι δεν επιβαρύνθηκαν από αυτό. Επιπλέον, για να είναι πιο προσιτοί στους άρρωστους, οι ίδιοι τους αναζήτησαν και για το σκοπό αυτό μετακινήθηκαν από πόλη σε πόλη, από παντού, και σε όλους τους άρρωστους, χωρίς διάκριση φύλου και ηλικίας, βαθμού και κατάστασης, τους δόθηκε θεραπεία.
Και το έκαναν αυτό όχι για να πλουτίσουν ή να γίνουν διάσημοι, αλλά με τον πιο αγνό, υψηλό στόχο – να υπηρετήσουν εκείνους που υποφέρουν για χάρη του Θεού, να εκφράσουν την αγάπη τους για τον Θεό με αγάπη για τους γείτονές τους. Επομένως, ποτέ δεν δέχτηκαν καμία ανταμοιβή από κανέναν για τους κόπους τους, ούτε καν κανένα δείγμα ευγνωμοσύνης για τα δικά τους οφέλη. Γνώριζαν και τήρησαν πιστά την εντολή του Σωτήρα: θεραπεύστε τους άρρωστους, καθαρίστε τους λεπρούς, αναστήστε τους νεκρούς, εκδιώξτε τους δαίμονες: αποδεχτείτε τον εαυτό σας, δώστε τον εαυτό σας (Mt.10:8).
Έλαβαν χάρη από τον Θεό για τίποτα, και το έδωσαν ελεύθερα. Ζήτησαν μόνο ένα πράγμα από εκείνους που θεραπεύτηκαν από αυτούς: να πιστεύουν ακράδαντα στον Χριστό και να ζουν Άγια στον Χριστό.αν εκείνοι που θεραπεύονταν δεν είχαν ακόμη φωτιστεί από το φως του Ευαγγελίου, προσπάθησαν να τους μετατρέψουν στη χριστιανική πίστη. Έτσι, ενώ θεραπεύουν σωματικές ασθένειες, θεραπεύουν επίσης ψυχικές ασθένειες.
Για αυτή την ανιδιοτελή υπηρεσία στην πάσχουσα ανθρωπότητα, για αυτές τις θαυματουργικές θεραπείες ανίατων ασθενειών, η Αγία Εκκλησία τους τιμά ως αργυρούς και θαυματουργούς.
Αλλά η θεραπευτική δύναμη των ιερών γιατρών δεν επεκτάθηκε μόνο στους ανθρώπους. Δεν ξέχασαν ούτε τα χαζά ζώα. Ο δίκαιος άνθρωπος έχει έλεος στις ψυχές των βοοειδών, λέει ο λόγος του Θεού (παρ.12:10). Πιστοί σε αυτή την εντολή, πήγαν σε σπίτια, ερήμους και δάση, βρήκαν άρρωστα ζώα και τους έδωσαν θεραπεία. Τα ευγνώμονα ζώα ένιωσαν τα οφέλη τους, γνώριζαν τους ευεργέτες τους και μόλις εμφανίστηκαν στις ερήμους, τα ακολούθησαν σε ολόκληρα κοπάδια.
Μια μέρα έτυχε να πάνε σε ένα έρημο μέρος. Εδώ βρήκαν μια ελάχιστα ζωντανή καμήλα. Ο διάβολος τον οδήγησε εδώ και τον νίκησε εδώ.οι Άγιοι λυπήθηκαν το ζώο, τον θεράπευσαν και τον απελευθέρωσαν υγιή στη θέση του. Μετά το θάνατο των Αγίων αδελφών, αυτή η καμήλα βοήθησε τους λάτρεις του Κοσμά και του Δαμιανού να λύσουν ένα δύσκολο έργο.
Μια μέρα, μια γυναίκα που θεραπεύτηκε από τους Αγίους ζήτησε από τον Δαμιανό, ο οποίος κατηγορηματικά δεν ήθελε να λάβει καμία πληρωμή, να πάρει τουλάχιστον τρία αυγά από αυτήν "στο όνομα της Αγίας Τριάδας". Όταν ο Δαμιανός άκουσε το όνομα του Κυρίου, δεν μπορούσε να αρνηθεί. Ωστόσο, ο Kosma θεώρησε αυτή την πράξη ως παραβίαση του όρκου της έλλειψης χρημάτων. Διέταξε ακόμη και να μην θάψει τον αδερφό της δίπλα του.
Και έτσι πέθανε ο Κοσμά, ακολουθούμενος από τον Δαμιανό. Οι συγγενείς αμφέβαλλαν αν θα τους θάψουν δίπλα-δίπλα ή ξεχωριστά. Αλλά συνέβη ένα θαύμα: μια καμήλα που κάποτε είχε θεραπευτεί από τους αδελφούς ήρθε στο ακροατήριο και είπε με ανθρώπινη φωνή ότι οι αδελφοί πρέπει να τοποθετηθούν δίπλα-δίπλα, επειδή το δώρο που είχε δεχτεί ο Δαμιανός το πήρε για χάρη του Κυρίου.
Στην πατρίδα μας, οι ασημένιοι Άγιοι Κοσμάς και Δαμιανός (της Ασίας) θεωρούνται κυρίως οι προστάτες των παιδιών. Χρησιμοποιούνται με προσευχή στην αρχή της εκμάθησης της ανάγνωσης και της γραφής, έτσι ώστε να ενισχύσουν τις δυνάμεις των αδύναμων παιδιών και να προωθήσουν τη σωστή ανάπτυξή τους.