Ο Αρχιεπίσκοπος Κύπρου προτείνει αλλαγές στον τρόπο εκλογής μητροπολιτών και επισκόπων

Ο Αρχιεπίσκοπος Κύπρου Γεώργιος άνοιξε δημόσια τη συζήτηση για πιθανές αλλαγές στον τρόπο εκλογής των αρχιερέων της Εκκλησίας της Κύπρου, προτείνοντας τον περιορισμό της συμμετοχής των λαϊκών πιστών στις εκλογικές διαδικασίες για μητροπολίτες και επισκόπους. Τις θέσεις του παρουσίασε σε συνέντευξή του στην εφημερίδα Philelenews.

Σύμφωνα με τον Προκαθήμενο της Κυπριακής Εκκλησίας, ο ισχύων καταστατικός χάρτης περιλαμβάνει «κενά» που χρήζουν διόρθωσης, ιδιαίτερα σε ό,τι αφορά τις εκλογικές διαδικασίες. Όπως εξήγησε, αν και τυπικά οι πιστοί έχουν δικαίωμα συμμετοχής στις εκλογές αρχιερέων, στην πράξη αυτό οδηγεί συχνά σε εξωεκκλησιαστικές παρεμβάσεις και αυξημένη ένταση.

«Με το σημερινό καταστατικό παρεμβαίνουν εξωεκκλησιαστικοί παράγοντες, γεγονός που μπορεί να προκαλέσει περιττό φανατισμό», ανέφερε χαρακτηριστικά. Παράλληλα, ο Αρχιεπίσκοπος επεσήμανε και το πρόβλημα της χαμηλής συμμετοχής: στις τελευταίες εκλογές για τη Μητρόπολη Πάφου ψήφισε περίπου το 14% των εγγεγραμμένων ψηφοφόρων, ενώ στις προηγούμενες αρχιεπισκοπικές εκλογές σε παγκύπριο επίπεδο το ποσοστό συμμετοχής ανήλθε σε περίπου 31%.

Υπό αυτά τα δεδομένα, ο Αρχιεπίσκοπος Γεώργιος εισηγήθηκε ένα συμβιβαστικό μοντέλο, σύμφωνα με το οποίο η εκλογή μητροπολιτών και επισκόπων θα γίνεται αποκλειστικά από την Ιερά Σύνοδο, το ανώτατο διοικητικό όργανο της Εκκλησίας που απαρτίζεται από όλους τους εν ενεργεία αρχιερείς. Αντίθετα, η συμμετοχή των λαϊκών θα μπορούσε να διατηρηθεί μόνο στις εκλογές για τη θέση του Αρχιεπισκόπου Κύπρου, καθώς ο ρόλος αυτός έχει, όπως τόνισε, όχι μόνο εκκλησιακή αλλά και ευρύτερη κοινωνική σημασία, με τον Αρχιεπίσκοπο να εκλαμβάνεται παραδοσιακά ως εκφραστής της φωνής του λαού στον διάλογο με το κράτος.

Ο Προκαθήμενος διευκρίνισε ότι πρόκειται για πρόταση προς συζήτηση και όχι για ειλημμένη απόφαση, υπογραμμίζοντας ότι τυχόν αλλαγές θα πρέπει να εξεταστούν και να αποφασιστούν συλλογικά από την εκκλησιαστική ηγεσία.

Η παρέμβαση αυτή έρχεται λίγους μήνες μετά την απόφαση της Ιεράς Συνόδου, τον Μάιο του 2025, να καθαιρέσει τον Μητροπολίτη Πάφου Τυχικό, κρίνοντας ότι οι ενέργειές του συνιστούσαν παραβίαση της εκκλησιαστικής πειθαρχίας και υπονόμευση του κύρους του Αρχιεπισκόπου. Η υπόθεση προκάλεσε έντονες αντιδράσεις στους κόλπους των πιστών και θεωρείται από πολλούς ως ένας από τους παράγοντες που ενίσχυσαν την ανησυχία του Αρχιεπισκόπου για το ισχύον σύστημα εκλογής αρχιερέων.

Σήμερα, η Εκκλησία της Κύπρου εφαρμόζει ένα μικτό σύστημα, στο οποίο συμμετέχουν τόσο οι πιστοί όσο και η Ιερά Σύνοδος. Για την εκλογή Αρχιεπισκόπου προηγείται καθολική ψηφοφορία των ορθοδόξων χριστιανών που διαμένουν στην Κύπρο τουλάχιστον έναν χρόνο, από την οποία προκύπτει τριάδα υποψηφίων. Στη συνέχεια, η Ιερά Σύνοδος επιλέγει με μυστική ψηφοφορία τον νέο Προκαθήμενο μεταξύ των τριών.

Αντίστοιχη διαδικασία ακολουθήθηκε και στις εκλογές για τη Μητρόπολη Πάφου το 2023. Ακριβώς αυτό το σύστημα —η συμμετοχή του λαού στο πρώτο στάδιο και η τελική απόφαση από τη Σύνοδο— αποτελεί το επίκεντρο της κριτικής του Αρχιεπισκόπου Γεωργίου, ο οποίος εισηγείται να περιοριστεί η άμεση λαϊκή συμμετοχή μόνο στην εκλογή του Αρχιεπισκόπου και όχι των λοιπών αρχιερέων.