Στην Σερβική Δημοκρατία πραγματοποιήθηκαν εκδηλώσεις μνήμης αφιερωμένες στα θύματα της γενοκτονίας Σέρβων, Εβραίων και Ρομά κατά τη διάρκεια του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου. Η κεντρική τελετή έλαβε χώρα στο μνημειακό συγκρότημα της Ντόνια Γκραντίνα, έναν από τους μεγαλύτερους τόπους μαζικών εκτελέσεων κρατουμένων του στρατοπέδου συγκέντρωσης Γιασένοβατς.

Ο Πατριάρχης Σερβίας Πορφύριος τέλεσε επιμνημόσυνη δέηση στον χώρο Χράστοβι και απηύθυνε ομιλία προς τους πιστούς, τονίζοντας ότι το σημείο αυτό αποτελεί σύμβολο τόσο του ανθρώπινου πόνου όσο και της πνευματικής μαρτυρίας.

«Εδώ ακούγεται πιο καθαρά η φωνή εκείνων που, μέσα από το μαρτύριό τους, επιβεβαίωσαν την πίστη, την αγάπη και την αξιοπρέπεια του ανθρώπου», δήλωσε, υπογραμμίζοντας ότι η μνήμη των θυμάτων απαιτεί όχι μόνο λόγια αλλά και «σιωπή της καρδιάς και προσευχή».

Κατά τη διάρκεια της τελετής τιμήθηκαν επίσης τα αθώα θύματα εβραϊκής και ρομά καταγωγής που εξοντώθηκαν στα χρόνια ύπαρξης του Ανεξάρτητου Κράτους της Κροατίας.

Στη Σερβική Ορθόδοξη Εκκλησία, τα θύματα του Γιασένοβατς τιμώνται ως άγιοι, γνωστοί ως «νεομάρτυρες του Γιασένοβατς». Πρόκειται για ανθρώπους που έχασαν τη ζωή τους κατά τη διάρκεια της γενοκτονίας και αγιοποιήθηκαν λόγω της πίστης και της θυσίας τους. Η τιμή προς αυτούς διαμορφώθηκε στα τέλη του 20ού αιώνα, ενώ από το 2010 η ημέρα μνήμης τους έχει ενταχθεί επίσημα στο εκκλησιαστικό ημερολόγιο και εορτάζεται κάθε χρόνο στις 13 Σεπτεμβρίου.

Το στρατόπεδο συγκέντρωσης Γιασένοβατς ιδρύθηκε το 1941 από τις αρχές του Ανεξάρτητου Κράτους της Κροατίας και αποτέλεσε το μεγαλύτερο στρατόπεδο θανάτου στην κατεχόμενη Γιουγκοσλαβία. Εκεί φυλακίστηκαν και εξοντώθηκαν Σέρβοι, Εβραίοι, Ρομά, καθώς και αντιφασίστες και άλλες ομάδες που θεωρούνταν ανεπιθύμητες από το καθεστώς.

Σύμφωνα με στοιχεία του μνημειακού συγκροτήματος Ντόνια Γκραντίνα, ο συνολικός αριθμός των θυμάτων εκτιμάται περίπου στις 700.000, εκ των οποίων περίπου 500.000 ήταν Σέρβοι, αν και ο ακριβής αριθμός παραμένει αντικείμενο επιστημονικής συζήτησης.

Με αφορμή την επέτειο, στη Σερβική Δημοκρατία κηρύχθηκε ημέρα πένθους. Οι εκδηλώσεις ξεκίνησαν με θεία λειτουργία στον ναό των Αγίων Αποστόλων Πέτρου και Παύλου στην Κοζάρσκα Ντούμπιτσα.

Στην τελετή συμμετείχαν επίσης εκπρόσωποι της πολιτικής ηγεσίας της Σερβίας. Αντιπροσωπεία με επικεφαλής τον πρόεδρο Αλεξάνταρ Βούτσιτς κατέθεσε στεφάνια στο μνημείο της Ντόνια Γκραντίνα.

Ο Πατριάρχης Πορφύριος υπογράμμισε ότι η μνήμη της τραγωδίας δεν πρέπει να λειτουργεί μόνο ως υπενθύμιση του παρελθόντος, αλλά και ως ηθικός οδηγός για το παρόν.

«Ερχόμαστε εδώ όχι μόνο για να θυμηθούμε, αλλά και για να διδαχθούμε — να διατηρούμε την πίστη, να αποφεύγουμε το μίσος και να παραμένουμε άνθρωποι της ειρήνης, της αλήθειας και της αξιοπρέπειας», ανέφερε.

Οι εκδηλώσεις ολοκληρώθηκαν με κοινή προσευχή και πασχαλινό χαιρετισμό, που, σύμφωνα με τον κλήρο, συμβολίζει «τη νίκη της ζωής επί του θανάτου».