Από τις 5 έως τις 7 Σεπτεμβρίου 2025, πραγματοποιήθηκε στη Στρουμίτσα, μια πόλη στη νοτιοανατολική Βόρεια Μακεδονία, η διεθνής διάσκεψη με τίτλο «Βαλκανικοί Μοναστικοί Κόσμοι — διάλογοι για τη μοναχική ζωή, τη θεολογία και τον πολιτισμό». Η εκδήλωση έλαβε χώρα στους παλαιούς μοναστηριακούς χώρους του Βοδότσα και του Νόβο Σέλο, οι οποίοι υπηρέτησαν ως πνευματικά κέντρα της περιοχής για αιώνες, όπως αναφέρει η ειδησεογραφική πηγή litirgija.mk. Οργανωτές της διάσκεψης ήταν το μακεδονικό Ινστιτούτο Πνευματικής και Μοναστικής Κληρονομιάς των Βαλκανίων «Κληρονομιά της Ερήμου» και το Ινστιτούτο Λειτουργίας και Εκκλησιαστικής Τέχνης της Θεολογικής Σχολής του Βελιγραδίου.

Στην διάσκεψη συμμετείχαν αρχιερείς της Μακεδονικής Ορθόδοξης Εκκλησίας – της Αρχιεπισκοπής Οχρίδας – καθώς και της Σερβικής Ορθόδοξης Εκκλησίας, θεολόγοι, καθηγητές και μοναχοί. Ανάμεσα στους προσκεκλημένους ήταν και εκπρόσωποι της κοινωνικής και πολιτικής ζωής της Βόρειας Μακεδονίας, γεγονός που υπογραμμίζει το ενδιαφέρον για την πνευματική κληρονομιά των Βαλκανίων όχι μόνο στον εκκλησιαστικό αλλά και στον πολιτιστικό τομέα.

Κάθε ημέρα ξεκινούσε με τη Θεία Λειτουργία, ακολουθούμενη από συνεδρίες που αφιερώνονταν σε ζητήματα μοναστικής παράδοσης και της σημασίας της σήμερα. Οι ομιλίες κάλυπταν θέματα όπως η νοερή προσευχή, η διδασκαλία του Αγίου Κλήμεντος του Οχρίδας, η κληρονομιά του Γρηγορίου Παλαμά και οι βυζαντινοί ησυχαστές του 14ου αιώνα. Εξετάστηκαν επίσης λιγότερο γνωστές πτυχές της ιστορίας, όπως τα ίχνη του ησυχασμού σε αρχαία χειρόγραφα, η γυναικεία μοναστική ζωή στα Βαλκάνια και η πνευματική κληρονομιά του γέροντα Εμιλιανού από την αθωνική μονή Σιμωνόπετρα.

Η διάσκεψη ολοκληρώθηκε με στρογγυλή τράπεζα με θέμα «Η φωνή της ερήμου στη σύγχρονη θεολογία». Οι συμμετέχοντες συζήτησαν το γεγονός ότι η εμπειρία των βαλκανικών ασκητών δεν αποτελεί απλώς μέρος του παρελθόντος: η προσευχητική τους παράδοση και η ασκητική θεολογία μπορούν να αποτελέσουν απάντηση στις προκλήσεις του σύγχρονου κόσμου.