Ένας από τους αρχαιότερους χριστιανικούς μοναστικούς θεσμούς στον κόσμο, ο Μοναστήρι της Αγίας Μεγαλομάρτυρος Αικατερίνης στο Όρος Σινά, βρίσκεται στο επίκεντρο μιας πολυεπίπεδης κρίσης με εκκλησιαστικές, νομικές και διεθνείς προεκτάσεις.

Αφορμή για την κλιμάκωση αποτέλεσε πρόσφατη απόφαση αιγυπτιακού δικαστηρίου, σύμφωνα με την οποία οι γειτονικές εκτάσεις του μοναστηριού χαρακτηρίζονται ως κρατική περιουσία. Αν και το κτιριακό συγκρότημα του μοναστηριού παραμένει θρησκευτικός χώρος υπό την προστασία της Εκκλησίας, η αδελφότητα φοβάται πως πρόκειται για το πρώτο βήμα προς τον περιορισμό της αυτονομίας και τη σταδιακή εκκοσμίκευση του χώρου.

Ο Αρχιεπίσκοπος Δαμιανός, ηγούμενος της Μονής, χαρακτήρισε την κατάσταση «νομικό παραλογισμό» και επεσήμανε ότι επί δέκα και πλέον χρόνια το μοναστήρι προσπαθεί να τεκμηριώσει τα δικαιώματά του με εκτενή νομική τεκμηρίωση που παραμένει αναξιοποίητη. «Ζούμε εδώ από τον 6ο αιώνα, αλλά μας αντιμετωπίζουν σαν ξένους», δήλωσε με πίκρα.

Σε απάντηση, η ελληνική Βουλή ξεκίνησε στις 25 Ιουλίου τη συζήτηση νομοσχεδίου που προβλέπει την αναγνώριση του μοναστηριού ως νομικού προσώπου στην ελληνική επικράτεια — χωρίς να αλλάζει η κανονική του υπαγωγή. Η πρωτοβουλία του Υπουργείου Παιδείας, Θρησκευμάτων και Αθλητισμού αποσκοπεί στην ενίσχυση της νομικής προστασίας του μοναστηριού. Η Υπουργός Σοφία Ζαχαράκη χαρακτήρισε την πρόταση ως «ιστορική πρωτοβουλία» και δήλωσε ότι «η Ελλάδα έχει καθήκον να προστατεύσει έναν θησαυρό της παγκόσμιας πολιτιστικής και πνευματικής κληρονομιάς».

Η υπόθεση έχει φτάσει και σε διπλωματικό επίπεδο. Έχουν πραγματοποιηθεί συναντήσεις μεταξύ εκπροσώπων της Μονής και του Έλληνα Υπουργού Εξωτερικών, Γιώργου Γεραπετρίτη, ενώ τόσο ο Πρόεδρος της Αιγύπτου, Αμπντέλ Φατάχ αλ-Σίσι, όσο και ο Έλληνας Πρωθυπουργός, Κυριάκος Μητσοτάκης, εξέφρασαν τη βούλησή τους να διατηρηθεί το ειδικό καθεστώς της Μονής. Ωστόσο, όπως τονίζει ο Αρχιεπίσκοπος Δαμιανός, οι ενέργειες τοπικών αιγυπτιακών αρχών δεν ευθυγραμμίζονται με την επίσημη γραμμή του Καΐρου.

Ταυτόχρονα, εντείνεται και μια εσωτερική κρίση εντός της Μονής. Στις 30 Ιουλίου, 15 μοναχοί απηύθυναν επιστολή στον Πατριάρχη Ιεροσολύμων Θεόφιλο, ζητώντας την απομάκρυνση του Αρχιεπισκόπου Δαμιανού, τον οποίο κατηγορούν για κακοδιαχείριση και διαφωνία με το ελληνικό νομοσχέδιο. Ο ίδιος έκανε λόγο για «αντικανονικές ενέργειες» και «συνωμοσία κατά των ιερών κανόνων», τονίζοντας ότι η διαδικασία αγνοεί το καταστατικό της Μονής, το οποίο απαιτεί πλειοψηφία 2/3 των μοναχών για τέτοιες αποφάσεις.

Η Μονή Αγίας Αικατερίνης υπάγεται στην αυτόνομη Εκκλησία του Σινά, η οποία υπάγεται με τη σειρά της στο Πατριαρχείο Ιεροσολύμων. Το Πατριαρχείο, αν και δεν έχει παρέμβει ακόμα στον εσωτερικό καβγά, έχει ήδη καταδικάσει τις ενέργειες των αιγυπτιακών αρχών και εξέφρασε την πρόθεσή του να προστατεύσει τη Μονή.

«Η Μονή τελεί υπό την προστασία μας. Καταδικάζουμε κάθε προσπάθεια αμφισβήτησης του καθεστώτος της, είτε φυσική είτε νομική», αναφέρεται στη σχετική ανακοίνωση του Πατριαρχείου.

Το μέλλον της Μονής, λοιπόν, κρίνεται σε πολλά επίπεδα – νομικά, διπλωματικά και εκκλησιαστικά – ενώ οι εξελίξεις αναμένονται με ιδιαίτερο ενδιαφέρον τόσο από τον ορθόδοξο κόσμο όσο και από την ευρύτερη διεθνή κοινότητα.